Het ideale hoofdkussen

Het ideale hoofdkussen; een zoektocht voor de klant met hoofdpijn of nekklachten

Het ideale hoofdkussen

In Nederland hebben zo’n 2 miljoen mensen hebben last van nekklachten. De meest voorkomende klachten in de nek zijn pijn- en stijfheidsklachten. Daarnaast is hoofdpijn een klacht die regelmatig in de ochtend wordt ervaren. De oorzaak van nekklachten worden meestal gezocht in de belasting en houding overdag. De nacht is vaak onderbelicht en ook hier kunnen nekklachten ontstaan na een langere periode in een onjuiste slaaphouding te hebben gelegen. De belasting op gewrichten, banden en spieren geven een stijf en pijnlijk gevoel geven in de nek. Hoofdpijn kent meestal als belangrijkste oorzaak een irritatie aan de bovenste 3 nekwervels. De spanning op de 2e en 3e nekwervel is een bron voor hoofdpijnklachten die met name wordt veroorzaakt door langdurig in een tussenhouding te liggen met een te hoog kussen.

De praktijk

In de praktijk kom ik als slaapfysiotherapeut veel nekklachten i.r.t. slapen tegen. Er zijn 3 oorzaken waarbij nekklachten het meeste voorkomen.

  • De tussenhouding of buikligging met een te hoog kussen geeft stress op de bovenste nekwervels.
  • Rugslapers met een te hoog kussen geeft een continue rekprikkel aan banden en spieren.
  • Een te harde schouderprofilering in het matras zorgt voor een onjuiste ondersteuning van het kussen op de nekwervels.  

De vraag van cliënten die vaak wordt gesteld is: “Welk hoofdkussen is nu het beste voor mij.” Een eenduidig antwoord kan hier niet op worden gegeven. Er zijn verschillende aspecten die een rol spelen in een goed advies naar een hoofdkussen.

1) De voorkeurshouding van de cliënt.
2) Het fysieke postuur van de cliënt.
3) Type matras/bodem waar de cliënt op slaapt.
4) Persoonlijk comfort m.b.t. het vulmateriaal van het kussen.

1) De voorkeurshouding

Het is van belang om te weten welke voorkeurshouding de klant heeft. Dit kan zijligging, rugligging of buikligging zijn. Maar dit kan ook een combinatie zijn van bijvoorbeeld zij- en rugslapen. Wanneer het matras goed aansluit bij de schouders in zijligging is de hoogte van het kussen in veel gevallen voor zowel zij- en rugslapen hetzelfde. Omdat buikslapen over het algemeen een belastende houding is voor de nek kan het hoofdkussen in combinatie met een slaapmaatje als middel dienen om het buikslapen af te leren.

2) Het fysieke postuur

Elk mens heeft een uniek postuur. Bij het advies in een hoofdkussen moet het fysieke postuur meegenomen worden in de beoordeling welk kussen het beste past. Bijvoorbeeld de stand van de bovenrug en nek zijn van belang in het aanmeten van een hoofdkussen. Een persoon met een sterke kyfose (bolling van de bovenrug) die een voorkeur heeft om op de rug te slapen zal een hoger hoofkussen nodig hebben dan iemand met een lichte kyfose. Daarnaast is de schouderbreedte van belang bij mensen die een voorkeur hebben om op de zij te slapen. Wanneer de schouders voldoende ruimte hebben om in zijligging weg te zakken in de matras is het hoofdkussen met één hoogte voor zowel rug- als zijslapen geschikt.

3) Type matras/bodem waar de persoon op slaapt

Het is van belang om te weten op welke type ondergrond de persoon slaapt. De hoogte van een kussen kan pas worden bepaald wanneer je weet hoe de ondersteuning is van het lichaam op het huidige slaapsysteem. Een zachter matras kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat een kyfose deels wegzakt in het matras en er een lager kussen geadviseerd kan worden. Bij een harder matras zal een hoger kussen worden geadviseerd in rugligging.

4) Persoonlijk comfort m.b.t. het vulmateriaal van het kussen

Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat niet één type vulmateriaal van een kussen het beste is. Dit maakt dat het advies in een juist hoofdkussen de nodige aandacht verdient. De ene persoon heeft meer baat bij een vormvast kussen terwijl een ander de voorkeur heeft voor bijvoorbeeld een donzen kussen. Het voordeel van de een vormvast kussen is wel dat deze op langere termijn zijn hoogte beter behoudt dan een kussen met losse vulling.

Mocht je zelf hoofdkussens op een andere wijze adviseren, heb  je aanvullende tips of indien je vragen wilt stellen over dit artikel, neem dan contact op via info@slaafysio.nl.

Figuur 1: buikslaper met overstrekking nek

Figuur 2: rugslaper met te hoog kussen

Figuur 3: Te harde schoudersprofilering in het matras

Figuur 4: combinatie kussen en slaapmaatje​

Figuur 5: Juist hoofdkussen rugslapers

Figuur 6: Juist hoofdkussen zijslapers

Relevante artikelen