Een stevig matras tegen rugpijn? Orthopeden zetten 47 studies op een rij. Lees wat werkt, voor wie, en hoe wij in de winkel meten in plaats van gokken.
Weten hoe jij echt slaapt? Laat je slaap meten.
Doe de Slaapgedrag Thuismeting!Door het team van Beddenspecialist | Inhoudelijk gecontroleerd door Hidde Hulshof, slaapfysiotherapeut
In het kort: Een heel hard matras is niet automatisch beter voor je rug. Een overzicht van 47 studies uit 25 jaar laat zien dat een matras met medium stevigheid, dus niet te hard en niet te zacht, de beste papieren heeft bij lage rugpijn en ochtendstijfheid. Welk matras bij jou past, hangt af van je bouw, je gewicht en je slaaphouding. Daarom meten wij dat, in plaats van te gokken.
Wie bij ons binnenloopt met een stijve rug, zegt vaak precies hetzelfde: "Ik denk dat ik een harder matras nodig heb." Logisch, want jarenlang gold een stevig, "orthopedisch" matras als het antwoord op rugpijn. Een nieuw overzichtsonderzoek in het vakblad Journal of Orthopaedics and Traumatology zet daar een flinke streep door. In deze blog lees je wat de onderzoekers vonden, en wat dat betekent als je bij ons een nieuw bed komt uitzoeken.
Een team van Italiaanse orthopeden doorzocht acht wetenschappelijke databases op alles wat tussen 1999 en 2023 is verschenen over matrassen, rugpijn, de stand van de wervelkolom en slaapkwaliteit. Van de bijna 500 artikelen die ze vonden, bleven er na strenge selectie 47 over. Dat zijn de studies die echt iets zeggen over lage rugpijn, drukverdeling of hoe recht je rug ligt terwijl je slaapt.
Over een periode van 25 jaar komt één uitkomst steeds terug: een matras dat niet te hard en niet te zacht is, scoort beter dan een heel hard of een heel zacht exemplaar. In de wetenschap heet dat "medium-firm", in de winkel spreken we meestal van medium stevig. De sterkste studie in het overzicht volgde 313 volwassenen met langdurige lage rugklachten. Wie op een medium stevig matras sliep, ging er in pijn en dagelijks functioneren meer op vooruit dan wie op een vast matras sliep.
De verklaring is eigenlijk heel praktisch:
Opvallend is ook wat de onderzoekers zeggen over het woord "orthopedisch". Dat is geen beschermde term. Een matras met dat label is dus niet automatisch beter voor je rug.
Hier wordt het onderzoek pas echt interessant. Want hetzelfde matras voelt voor iedereen anders. De auteurs noemen een aantal factoren die bepalen hoe je lichaam en je matras op elkaar reageren:
De conclusie van de onderzoekers is daarom helder: matrasadvies hoort waar mogelijk persoonlijk te zijn. Meer hierover lees je in onze blog welk matras past bij jouw lichaamstype.
Precies dat persoonlijke advies is waarom wij werken met onze eigen methode, Meetbaar Beter Liggen (MBL). We ontwikkelden die samen met slaapfysiotherapeut Hidde Hulshof, die zelf meeschreef aan een van de studies in dit overzicht. In plaats van te vragen "hoe ligt u meestal?", meten we het gewoon.
De MBL-meting is voor jou gratis. Normaal vertegenwoordigt zo'n meting een waarde van 75 euro per persoon.
We doen daarnaast zelf onderzoek. Samen met de Vrije Universiteit Amsterdam deden we bijvoorbeeld onderzoek naar nek- en schouderklachten.
Het overzicht bevat ook een paar studies onder jongvolwassenen die laten zien dat je ondergrond er echt toe doet. Bij Indiase studenten kwam rugpijn vaker voor bij wie op een bank of een zacht matras sliep dan bij wie op een gewoon matras lag. En in een andere studie sliepen deelnemers beter en hadden ze minder pijn nadat ze hun eigen, oudere matras inruilden voor een nieuw, medium stevig exemplaar. De onderzoekers pleiten er dan ook voor om versleten beddengoed op tijd te vervangen.
Herken je een of meer van deze signalen? Dan is een meting zeker de moeite waard. Wil je eerst zelf een indruk krijgen? Doe dan de Slaapscore-test.
Meer praktische tips vind je in onze blog over rugpijn na het slapen.
Een matras is overigens geen medicijn. Heb je aanhoudende klachten, ga dan altijd langs je huisarts of fysiotherapeut. Wat een goed passend bed wel kan doen, vatten wij samen in drie V's: voorkomen, verzachten en verhelpen.
Niet per definitie. Volgens het overzicht van 47 studies doet een matras met medium stevigheid het gemiddeld beter dan een heel hard of heel zacht matras. Wat voor jou het beste werkt, hangt af van je bouw, gewicht en slaaphouding.
Daar bestaat geen vaste norm voor. Elk merk gebruikt eigen benamingen. Daarom kijken wij liever naar hoe jouw lichaam op een matras ligt dan naar het etiket.
Het onderzoek wijst erop dat zones kunnen helpen, omdat je lichaam het matras niet overal even zwaar belast. In een Nederlandse studie, waaraan ook slaapfysiotherapeut Hidde Hulshof meewerkte, lag de rug van zestien mensen met chronische lage rugpijn duidelijk rechter op een matras met aanpasbare zones. Deze studie is een van de 47 die de orthopeden meenamen. Het matras in dat onderzoek was een persoonlijk ingesteld Beddelicious Blocks-matras. De studies zijn nog klein, maar de richting is veelbelovend.
Misschien. Matrassen die zich vanzelf aanpassen aan je houding zijn volgens de onderzoekers interessant, maar nog onvoldoende getest om standaard aan te raden.
Door te meten in plaats van te raden. Met de gratis MBL-meting brengen we drie nachten lang je slaapgedrag thuis in kaart en meten we in de winkel je postuur met een 3D postuurmeting. Op basis daarvan adviseren we een bed dat bij jouw lichaam past.
Twijfel je of je huidige bed nog bij je past? Maak een afspraak in onze winkel voor een gratis MBL-meting. Dan weet je straks zeker dat je een keuze maakt op basis van metingen, niet op basis van gevoel in vijf minuten proefliggen.
Weten hoe je écht slaapt? Beddenspecialist Juul Lommen heeft een tijdelijke bedpartner voor je; de SlaapID sensor. Een sensor die 's nachts je slaaphouding, slaapbeweging, slaapklimaat en slaapritme meet. Wij weten door te meten!
Hidde Hulshof is slaapfysiotherapeut en oprichter van SlaapFysio. Hij geeft geaccrediteerde cursussen aan fysiotherapeuten, traint slaapadviseurs in beddenwinkels en begeleidt tientallen topsporters. Samen met de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt hij de relatie tussen slaapgedrag, ondersteuning en fysieke klachten. Hij is medeauteur van een van de 47 studies uit de review in deze blog en ontwikkelde de Meetbaar Beter Liggen methode mee.